دربستردرون بخش یکصدو بیست و هفتم

کشتن این کارعقل و هوش نیست       شیرباطن سخره خرگوش نیست

مجاهده ی با نفس سخت ودشواراست برای آنکه درحقیقت کوششی است برخلاف میل و شهوت که از زندگی بشر جدانیست ویا ظهور وجود ویا رکنی از ارکان اصلی حیات و زندگانی بشر است و بدین جهت بعضی معتقد بوده اند که این مجاهده سودی ندارد و به ثمر نمی رسد ولی عده ای هم اعتقاد دارند که این مجاهده مفید است واصلاح و تزکیه نفس امری است که ازروی قوانین درست و بادوام عمل امکان می پذیرد این گروه میانه ی صفاتی که بنحو کمال درانسان بوجود می آید وغیر اختیاری است مانند رنگ و شکل وهرچه مربوط به خلقت آدمی است با آنچه بنحو کمال وتمام موجود نمی شود وازجنس خوی و خلق است فرق می گذارند و نوع دوم را اختیاری فرض می کنند که بوسیله تربیت صحیح قابل اصلاح و تغییراست ولی به هرصورت سختی و دشواری آن را هیچ کس انکارنمی کند . مولانا نیز عقیده ی دوم را اختیارکرده ولی بگفته ی وی نفس را به نیروی عقل و هوش مسخر نتوان کرد ، شاید از آن روکه عقل و هوش هنگام غلبه ی هوی وآرزو روی درحجاب می کند و ازکار فرو می ایستد و چون مستی شهوت نیرو گرفت مانند حالت سکرو بیخودی که از خوردن شراب دست می دهد عقل آدمی از تصرف باز می ماند و قوای بدن از اطاعت خرد و هوش سر می پیچد و چه بسا که در این حالت عقل و هوش بدنبال هواهای نفسانی می روند و آن را توجیه می کنند و برصحت و فایده ی آن دلیل می تراشند و راه نقشه های دقیق برای وصول بدان نشان می دهند و طرح می کنند پس عقل و هوش عادی نمی تواند نفس را درزیرباراطاعت کشد مگر عنایت الهی مددکارشودو انسان به پشتیبانی آن عنایت و رهبری ولی کامل به تزکیه و تهذیب نفس توفیق یابد.

 

نقل از صفحه483-482--  از کتاب شرح مثنوی شریف جلد دوم جزنخستین از دفتر اول تالیف بدیع الزمان فروزانفر ، انتشارات زوار

 

سخره : به ضم سین و فتح را ، کسی که مردم اورا ریشخند کنند ، کسی که دیگری اورا به کاربی مزد وادارد .

مسخر: تسخیرشده ، تصرف شده ، رام و مطیع

سکر : به ضم سین و سکون قاف ، مستی ، حالتی که دراثر خوردن  شراب یا عرق به انسان دست می دهد.

 

           

/ 1 نظر / 11 بازدید
سمیرا

در کتاب مشارق الانوار از نبی مکرم اسلام صلی الله علیه وآله روایت شده که به امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: ای علی ، مثل تو در میان امت من مثل سوره قل هوالله احد است، هر کس آن سوره را یک بار بخواند گویا یک سوم قرآن را خوانده ، وکسی که دو بار بخواند مانند آن است که دو سوم قرآن را خوانده است ، وآنکه سه بار بخواند مانند آن است که همه قرآن را خوانده است کسی که تو را به زبان دوست داشته باشد یک سوم ایمان را احراز کرده ، وکسی که تو را به زبان و قلبش دوست بدارد دو سوم ایمان را به دست آورده ، وآنکه تو را به دست خود و قلب وزبانش دوست داشته باشد ایمانش کامل است . وقسم به حق آنکه مرا به پیغمبری به راستی برانگیخت اگر اهل زمین تو را همانند اهل آسمان دوست داشته باشند خداوند حتی یکی از آنها را به آتش وارد نمی کند . . . سلام عیدتون مبارک[گل]